Patent Nedir?

Patent nedir sorusuna cevap verirken öncelikle buluş kavramının belirtilmesinde fayda vardır. Zira patentin konusunu buluş oluşturur. Nelerin buluş sayılıp sayılmadığının saptanması patent alabilmek için önemlidir.

Buluş: Sanayide karşılaşılan herhanbir problemin teknik anlamda çözümüne tanım olarak buluş denilmektedir. Yani teknik anlamda sanayi ve piyasa şartlarında karşılaşılan bir teknik sorunun üstesinden gelmeye yarayan herhangi yeniliğe buluş denilir.

Patent ise : yeni olan, sanayiye uygulanabilen ve tekniğin bilinen durumunu aşan buluşlar için buluş sahibine belirli bir süre buluşunu üretme kullanma, satma veya ihraç etme hakkı veren koruma belgesidir. Teknolojide yenilikler ve buluşların korunması için patent tescili gereklidir. Patent de önemli olan buluş 3 özelliğe sahip olması gerekmesidir. Yani bir buluşa patent alınabilmesi için;

1- Buluş yeni olmalı,

2- Buluş sanayiye uygulanabilir olmalı (seri üretimi vb. yapılabilmeli)

3- Buluş tekniğin bilinen durumunu aşmalı

Bu şartları taşıması kaydıyla; Makineler, araçlar, aygıtlar, kimyasal bileşikler ve işlemleri gibi her tür üretim yöntemleri, patent koruması altına alınabilir.

Patent Kanunlarının amacı; yenilikleri ve yaratıcı fikri faaliyetleri teşvik etmek için gerekli olan korumayı ve buluşlarla bulunan teknik çözümlerin sanayide uygulanmasını sağlamaktır. Verilen patentler ve bunların sanayide uygulanması ile teknik, ekonomik ve sosyal ilerlemenin gerçekleşmesi sağlanır. Sanayi alanında gelişmiş ülkelerde verilen patent sayılarının yüksekliği bu düşüncenin doğruluğunu kanıtlamaktadır. Zira buluş sahiplerinin bir hakkı olmalıki yeni buluşlar ortaya çıkabilsin. Her emeğin bir karşılığının olması gerektiği düşüncesiyle mucitlere haklar tanınmıştır.

Patent Verilebilirlik Şartları

Bir buluşa patent verilebilmesi için buluşun şu şartlara haiz olması gerekir;

1- Yenilik ;Teknik alanında insanlar tarafından henüz öğrenilmemiş, bilinmeyen buluşlar yeni olarak nitelendirilir. Tekniğin bilinen durumundan kasıt; Patent başvurusunun yapılmasından önce, buluş konusunda dünyanın herhangi bir yerinde insanlarca ulaşılabilir yazılı veya sözlü tanıtım, kullanım veya başka bir yolla açıklanan bilgilerdir.

2- Tekniğin Bilinen Durumunun Aşılması; Buluş ilgili olduğu teknik alandaki uzman tarafından, tekniğin bilinen durumunda açık bir şekilde bulunamayan bir çalışmanın ürünü ise, tekniğin bilenen durumunun aşıldığı kabul edilir. Yani patent alabilmek için ilgili teknik alanda mevcut uzman kişilerce bilinen bilgi ve çalışmaların dışında yeni bir teknik sonucu elde edilen buluş olması gerekir.

3- Sanayiye Uygulanabilir Olma: Buluşun kurumsal olmasının yanında uygulanabilir olması gerekir. Yani bir buluşun seri şekilde veya kolay biçimde üretilebilmesi gereklidir. Zira üretilmesi çok zor bir buluşun ticari değerinin de düşük olması önemlidir. Seri olarak imal edilemeyecek bir buluşa hiçbir yatırımcı yatırım yapmak istemez.

Gerekli Belgeler

  • Teknik dosyanın hazırlanması
  • Vekaletname.
  • Ücretinin ödendiğine dair dekont

Rüçhan Hakkı

Rüçhan hakkı bir buluşun birden fazla ülkede korunması istendiğinde önem arz eder. Böyle bir durumda, ilk patent başvurusunun herhangi bir ülkede yapılması tarihinden itibaren 12 aylık bir süre içinde aynı buluş için başka bir ülkede başvuru yapma konusunda bir haktan yararlanılabilir, Bu duruma rüçhan hakkı denir. Rüçhan hakkı öncelik hakkı anlamına gelir. İlk defa başvuru yapacaklar için rüçhan hakkı söz konusu değildir.

Başvuruyu yapan, yararlanmak istediği rüçhan hakkını başvurusu ile birlikte veya başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde talep eder. Bununla ilgili rüçhan hakkı belgesini, patent başvurusu tarihinden itibaren üç ay içerisinde vermediği takdirde rüçhan hakkından yararlanma talebi yapılmamış sayılır.


Farklı ülkelerde patent verilmesi için yapılan bir başvurunun farklı ülkelerde yapılmış olması önemli değildir birden çok rüçhan hakkı talebinde bulunulabilir.

Patent Sahibinin Hukuki Hakları

Patent Tescilinden Doğan Hakların Kapsamı: Patent sahibi, buluşun yeri, teknoloji alanı ve ürünlerin ithal veya yerli üretim olup olmadığı konusunda herhangi bir ayırım yapmaksızın patent hakkından yararlanır. Patent hakkından yararlanmada hiçbir ayrım yapılmaz. Patent başvurusu veya patentten doğan korumanın kapsamı istem veya istemler ile belirlenir. İstem veya istemler tarifname ve resimler esas alınarak yorumlanır. İstem veya istemler, bir yandan patent başvurusu veya patent sahibine hakkı olan korumayı sağlayacak ve diğer yandan üçüncü kişilere de korumanın kapsamı açısından makul bir düzeyde kesinlik ifade edecek şekilde birlikte yorumlanır. Patentten doğan hakkın kapsamı istemlerle belirlendiğinden patent başvurusu yapılırken belirlenen istemlerin iyi hazırlanması gerekmektedir.

Patent Hakkının İhlali Sayılan Fiiller

  • Sahibinin izni olmaksızın buluş konusu ürünün kısmen veya tamamen üretmesi sonucu taklit edilmesi;
  • Kısmen veya tamamen taklit suretiyle meydana getirildiğini bildiği veya bilmesi gerektiği halde, ihlal yoluyla üretilen ürünleri satmak, dağıtmak veya bir başka şekilde piyasaya sürmek, ticaret alanına çıkarmak veya bu amaçlar için ithal etmek veya ticari amaçla elde bulundurmak veya uygulamaya koymak suretiyle kullanmak;
  • Sahibinin izni olmaksızın buluş konusu olan usulü kullanmak veya buluş konusu usulle direkt elde edilen ürünleri satmak, dağıtmak veya bir başka şekilde ticaret alanına çıkarmak veya bu amaçlar için ithal etmek veya uygulamaya koymak suretiyle kullanmak;
  • Sözleşmeye dayalı lisans veya zorunlu lisans yoluyla patent sahibince verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devir etmek;
  • Patent hakkının ihlali sayılan fiillere iştirak veya yardım veya bunları teşvik etmek veya hangi şekil ve şartlarda olursa olsun bu fiillerin yapılmasını kolaylaştırmak;
  • Kendi nezdinde olduğu halde haksız olarak üretilen veya ticaret alanına çıkarılan eşyanın nereden alındığını veya nasıl sağlandığını bildirmekten kaçınmak.
  • Bir ürünün yapılışına ait bir usul için Patent alınmışsa, aynı nitelikte olan her ürün, patenti alınmış usule göre yapılmış sayılır. Usule tecavüz etmeksizin ürünü ürettiğini iddia eden davalı bunu ispata mecburdur.

Patent Sahibinin Açabileceği Davalar ve Talepleri

  • Patentten doğan hakka tecavüz fiillerinin durdurulması talebinde bulunabilir,
  • Mahkemeden İHTİYATİ TEDBİR KARARIYLA; Patentten doğan haklara tecavüz edilerek üretilen veya ithal edilen şeylere veya patenti verilmiş usulün icrasında kullanılan vasıtalara, Türkiye sınırları içinde bulundukları her yerde el konulması ve bunların saklanmasını, Her hangi bir zararın tazmini konusunda teminat verilmesini talep edebilir.
  • Patent Tecavüzün giderilmesini talep edilebilir,
  • Maddi ve manevi zarar için tazminat davası açılabilir.
  • Yoksun kalınan kazancın ödenmesi dava edilebilir.
  • Patent hakkına tecavüz edilmesi üzerine üretilen veya ithal edilen ürünlere, bunların üretiminde doğrudan doğruya kullanılan araçlara ve patente bağlı bir usulün kullanımını sağlayan araçlara el konulması talep edilebilir.
  • El konulan ürün ve araçlar üzerinde kendisine mülkiyet hakkının tanınmasını talep edebilir. Bu durumda, söz konusu ürünlerin değeri, tazminat miktarından düşülür. Bu değer, kabul edilen tazminatı aştığı zaman, patent sahibinin fazlayı karşı tarafa ödemesi gerekir. Patentten doğan haklara tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin alınması, el konulan ürünlerin ve araçların şekillerinin değiştirilmesi veya patentten doğan haklara tecavüzün önlenmesi için, kaçınılmaz ise, imhasını talep edebilir.
  • Bu fiilleri işleyen kişi aleyhine verilen mahkeme kararının, masrafları tecavüz eden tarafından karşılanarak, ilgililere tebliğ edilmesi ve   kamuya ilan yoluyla duyurulması talebinde bulunulabilir.

Patent Hakkına Tecavüz Suçunu İşleyenlere Verilecek Cezalar:
Tescilli patentini taklit eden, patentin taklit edilmesi sonucunda üretilen malları satan, ithal veya ihraç eden, ticari amaçla elde bulunduranlar hakkında, patent sahibinin Cumhuriyet Savcılığı'na şikayette bulunması sonucunda, güvenlik güçlerince taklit mallara el konularak, suçlular hakkında Savcılık tarafından KAMU DAVASI açılmaktadır.

Taklitçiler hakkında:

  • 2 yıldan az olmamak koşuluyla 4 yıla kadar hapis cezası
  • 27.000 TL den 46.000 TL ye kadar para cezası (Bu cezalar her yıl artmaktadır)
  • Hem hapis hem de para cezasına birlikte de hükmolunabilir
  • İşletmelerin bir yılın üzerinde kapatılması ve bir yıl ticaretten meni cezası verilir.

Patentin Hükümsüzlüğüyle İlgili Davalar:

  • Patent konusu buluşun, patent verilebilirlik şartlarına haiz olmadığı saptanmışsa;
  • Patent konusunun ilgili olduğu teknik alanda bir uzmanın onu uygulamaya koyabilmesini mümkün kılacak yeterlikte, açık ve tam olarak tanımlanmadığı kanıtlanmışsa;
  • Buluş konusunun, başvurunun dışına çıktığı, kanıtlanmışsa;
  • Sahibinin, patent talep etme hakkına sahip olmadığı kanıtlanmışsa.

Sahibinin, patent talep etme hakkına sahip bulunmadığı hakkındaki iddia, ancak, buluşu yapan veya mirasçılarınca ileri sürülebilir.

Hükümsüzlük sebepleri patentin sadece bir bölümüne ilişkin bulunuyorsa, sadece o bölümü etkileyen istem veya istemlerin iptali suretiyle, kısmi hükümsüzlüğe karar verilebilir. Bir istemin kısmen hükümsüzlüğüne karar verilemez.

Patentin hükümsüzlüğünü talep etme hakkı olanlar; zarar gören kişiler veya Cumhuriyet Savcıları kanalıyla ilgili resmi makamlar tarafından istenebilir. Ayrıca, patentin hükümsüzlüğünü, patent isteme hakkına sahip kişiler de ileri sürebilir.

Patentin hükümsüzlüğü ile ilgili dava, koruma süresi içinde veya patent hakkının sona ermesinden sonraki beş yıl içinde açılabilir.