Endüstriyel Tasarım Nedir?

Tasarım,bir ürünün tümü veya veya bir parçası üzerindeki,çizgi,şekil,biçim,renk,doku,malzeme gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütünü ifade eder.

Tasarlamak sözcüğü ile de; işaretlemek, iz bırakmak, not etmek, altını çizmek, damga vurmak, özgün olmak, biricik ve tek olmak, belirginleştirmek, ayrıştırmak eylemleri vurgulanıyor."

Yine tasarımcıların buluşma noktalarından ARKITERA'da "Sizce tasarım nedir?" sorusuna aşağıdaki cevaplar verilebilmiştir:

  • En estetik, biçimi en olmadık malzemeyle bütünleştirmek, yalın,basit ama bir şekle getirmek.
  • Başkasının hiçbir şekilde sahip olamayacağı "her şey" dir.
  • Zamana dair ifade denilen içerik ve anlam etkinliklerinden gündelik olana en yakın duran kavrama ve üretim becerisi
  • Tasarım nesnel çevreyi kendi gereksinimlerine uyarlama sürecidir.
  • Belirli veya belirlenebilir bir soruna yönelik orijinal çözümler üretmektir tasarım.
  • Tasarım üzerinde düşünülüp fikir üretme şeklidir yani çok geniş bir kavramdır.

Endüstriyel tasarım ise 554 sayılı KHK da yapılan tanım uyarınca günlük hayattaki tasarımı hem kapsamakta ancak aynı zamanda kapsamını sınırlamaktadır. Günlük hayatta tasarım kelimesine pek çok anlam yüklendiği gibi bazen tasarım kavramının içinin boşaltıldığına da tanık olmaktayız.

Tasarım her şeyden önce görsel bir tatmin sağlamalıdır. Göze hitap etmeyen, görsel olarak anlatılamayan bir tasarımın endüstriyel tasarım olarak tanımlanması mümkün değildir. Yine sadece teknik unsurlar ihtiva eden bir tasarım genel anlamda tasarım olmakla beraber endüstriyel tasarım korumasına kavuşamayacaktır. 554 sayılı KHK tasarımın yenlik ve ayırt edicilik taşıması gerektiğini yani yaratıcılık ürünü olması gerektiğini vazederken tasarımın insan duyuları ile algılanması gereğini ortaya koymaktadır.

Endüstriyel Tasarımın Önemi

554 sayılı KHK ile bir tasarım ürününün korunabilmesi için öncelikle tescili gerekmektedir. Tescil, korumanın ön şartıdır. Haksız rekabete ilişkin hükümler tescil edilmemiş tasarımlar bakımından sınırlı bir koruma sağlıyor olsa da 554 sayılı KHK da öngörülen endüstriyel tasarım korumasının elde edilebilmesi tescil yaptırmak şarttır.

Endüstriyel tasarın tescili ile tescile bağlanan hakların kullanılması mümkün olacaktır. Tescil sayesinde endüstriyel tasarımın aynısı veya benzerinin tasarımın koruma altında olduğu süre boyunca üçüncü kişiler tarafından kullanılması engellenebilir. Direkt olarak üretim yapmayan tasarımcıların da lisans hakkı veya tasarım hakkını devretme yoluyla fikir ürünlerini gelir getiren bir araç haline getirmeleri mümkündür.

Gerçekten özgün bir tasarımın korunması ile emek ve fikir hırsızlığı önlenecek, emek ürünü tasarımları üretmek veya satmak isteyen kişiler tasarımcının hakkını vermek ve emeğin ücretsiz olmadığını anlayacaktır. Bu da yeni tasarlama faaliyetlerinin ortaya çıkmasına yardımcı olacaktır.

Endüstriyel Tasarım Tescili

Endüstriyel tasarım  tescilinde yetkili makam Türk Patent Enstitüsüdür. Ancak endüstriyel tasarım dosyası hazırlanması işlemlerinin karmaşıklığı nedeniyle mutlaka bir uzmandan yardım almak gerekmektedir. Endüstriyel tasarım tescilinde tasarımın iyi bir şekilde ifade edilmesi anlatımın görsel olarak tamamlanması gerekmektedir. Endüstriyel tasarımda tarifname  kısmı çok önemli olduğu için tarifnamenin  Türk Patent Enstitüsüne sunulmasında büyük özen gösterilmesi ve korumanın kapsamını çizecek şekilde hazırlanması gerekmektedir.

Türk Patent Enstitüsüne gerekli formları doldurmak koşuluyla gerçek ve tüzel kişiler gerek şahsen, posta yoluyla, vekil aracılığıyla veya elektronik imza ile online olarak başvurmak mümkündür. Türk Patent Enstitüsü tarafından yetkilendirilmiş vekiller aracılığıyla müracaat etmek işlemlerle uğraşmamak acısından ve profesyonel danışmanlık almak bakımından daha uygundur.